ScaFixKort antwoord
Hoe ver mag een steiger van de gevel staan?
De opleveringschecklist in bijlage 5 van het A-blad Steigerbouwen vraagt of de afstand tussen werkvloer en gevel maximaal 15 centimeter is. Het Arbobesluit zelf noemt geen afstand, maar eist beveiliging bij valgevaar vanaf 2,5 meter (art. 3.16), met collectieve maatregelen vóór persoonlijke (art. 7.23).
Maximaal 15 centimeter tussen werkvloer en gevel, vraagt punt 15 van de opleveringschecklist in het A-blad Steigerbouwen. De gevelkant is de enige kant van een steiger die vaak geen leuning heeft; wordt de afstand groter, dan is een binnenleuning, een console of persoonlijke valbeveiliging nodig volgens het Arbobesluit.
Door Ole Emil Frikstad Urstad · Gecontroleerd tegen A-blad Steigerbouwen (november 2020), bijlage 5, punt 15; Arbobesluit art. 3.16 en 7.23 (23 oktober 2026) · Zo worden de cijfers berekend ·
Voordat u op deze gids vertrouwt
Deze gids vat gepubliceerde regels samen als hulp bij het plannen en is geen juridisch advies. Hij is niet beoordeeld door een gekwalificeerde steigerontwerper of constructeur. ScaFix is een planningshulpmiddel, geen sterkteberekening: de montagehandleiding van de fabrikant, het steigerontwerp en de keuring door een deskundige bepalen wat op de bouwplaats wordt gebouwd en gebruikt. Hoe deze gidsen worden geschreven, onderbouwd en gecorrigeerd: redactionele richtlijnen (in het Engels).
Waar komt de 15 centimeter vandaan?
Uit de branche, niet uit de wet. Het Arbobesluit stelt doelvoorschriften; het A-blad Steigerbouwen van Volandis, dat deel kan uitmaken van de Arbocatalogus bouw en infra, vult ze in. In de opleveringschecklist (bijlage 5) staat bij punt 15 de vraag of de afstand tussen werkvloer en gevel maximaal 15 centimeter is.
Bij een inspectie geldt een getoetste arbocatalogus als referentie voor de handhaving. Wie de 15 centimeter niet haalt, beveiligt de gevelkant daarom op een andere manier, bijvoorbeeld met een binnenleuning of een console. Meer over de rol van het A-blad staat in regels voor steigers.
Wat als de afstand groter wordt?
Dan krijgt de gevelkant dezelfde beveiliging als de buitenkant, of wordt de spleet met een console gesloten. Artikel 3.16 lid 3 noemt een leuning doelmatig als die tot minstens 1 meter boven het werkvlak beschermt, en volgens het A-blad herken je een bruikbare steiger aan dubbele leuningen (heup- en knieleuning); de checklist vraagt daarnaast kantplanken.
Artikel 7.23 bepaalt de volgorde: collectieve beveiliging gaat voor persoonlijke. Een harnas komt dus pas in beeld als een binnenleuning of console het werk onmogelijk maakt. De leuninghoogtes staan uitgewerkt in hoe hoog moet een steigerleuning zijn.
Hoe meet je de afstand op de bouwplaats?
Van de rand van de werkvloer tot de gevel waaraan gewerkt wordt, in de fase waarin die het grootst is. Oude gevelbekleding verwijderen, isolatie aanbrengen of stucwerk zetten verschuift het vlak waartegen je meet, dus een steiger die bij oplevering klopt, kan halverwege het werk de 15 centimeter overschrijden.
Meet ook bij hoeken, balkons en erkers, waar hele velden van de muur af moeten. Artikel 7.34 vraagt een controle door een ter zake deskundige na elke wijziging; dat is het moment om de werkelijke afstand opnieuw te meten.
Wat doet gevelisolatie met de afstand?
Die duwt de steiger naar buiten, omdat isolatieplaten en werkruimte achter de werkvloer moeten passen. De Duitse branchehandleiding uit 2020 rekent met de dikte van het systeem plus hoogstens 30 cm werkruimte en noemt platen van 14 tot 30 cm, zodat de afstand bijna altijd ruim boven 15 centimeter uitkomt.
Elke fase boven de grens krijgt een binnenleuning of consoles (Duitse handleiding, pdf). Plan de werkvloer daarom vanaf het afgewerkte isolatievlak, niet vanaf de kale muur.
Hoe streng is Nederland vergeleken met de buurlanden?
Met 15 centimeter is de Nederlandse branchenorm de strengste in deze vergelijking: Frankrijk staat 20 cm toe, Polen 0,2 m, Duitsland en Noorwegen 0,30 m. De Verenigde Staten laten 14 inch toe, en Groot-Brittannië noemt geen getal in de wet. De tabel noemt de bron per land.
| Land | Afstand zonder binnenbeveiliging | Bron |
|---|---|---|
| Nederland | 15 cm | A-blad Steigerbouwen, bijlage 5 (november 2020) |
| Frankrijk | 20 cm | Code du travail R4323-78 (versie van 1 mei 2008) |
| Duitsland | 0,30 m | TRBS 2121-1, 4.2.1 en 4.3.1 (uitgave januari 2019) |
| Polen | 0,2 m | § 115 ust. 4 (van kracht sinds 20 september 2003) |
| Verenigde Staten | 14 inch (36 cm) | 29 CFR 1926.451(b)(3) (van kracht sinds 29 november 1996) |
Wanneer sluit een console de spleet?
Als er tegen de muur aan gewerkt moet worden. Een binnenconsole draagt een of twee vloerdelen binnen het frame en brengt de afstand onder de grens zonder binnenleuning. Welke consoles een systeem toestaat en hoe ze verankerd worden, bepaalt de fabrikant, en consoles vragen vaak een extra anker.
Het Noorse Jamax-systeem biedt bijvoorbeeld consoles van 0,3 en 0,6 m en eist per console een extra muuranker, geplaatst vóór de vloeren (handleiding Alutec, pdf). Ankers worden behandeld in steiger verankeren.
ScaFix tekent de steiger in 3D met een materiaallijst; het controleert de afstand tot de gevel niet aan deze regels.
Dit is planningsinformatie, geen constructieve goedkeuring. Het A-blad, het Arbobesluit en de handleiding van de fabrikant bepalen afstand, consoles en ankers, en een ter zake deskundige controleert de steiger vóór ingebruikneming (art. 7.34).
Veelgestelde vragen
Staat de 15 centimeter in het Arbobesluit?
Nee. Het Arbobesluit noemt geen afstand; de 15 centimeter staat in de opleveringschecklist van het A-blad Steigerbouwen, dat deel kan uitmaken van de Arbocatalogus bouw en infra.
Mag een harnas de binnenleuning vervangen?
Alleen als collectieve beveiliging niet kan. Artikel 7.23 van het Arbobesluit laat collectieve maatregelen voorgaan op persoonlijke.
Verandert gevelisolatie de regel?
De grens blijft gelijk, maar het vlak waartegen je meet schuift per fase op. Plan consoles of een binnenleuning voor de fase met de grootste afstand.
Vraagt een console een extra anker?
Vaak wel; Jamax eist bijvoorbeeld een extra muuranker per console. De handleiding van de fabrikant beslist.
Bronnen
De primaire bronnen van dit artikel, met de datum waarop elke bron is gelezen.
- Volandis: A-blad Steigerbouwen, bijlage 5 (pdf, november 2020) (gelezen 24 oktober 2026)
- Wetten.overheid.nl: Arbeidsomstandighedenbesluit, art. 3.16, 7.23 en 7.34 (geldend vanaf 1 augustus 2026) (gelezen 23 oktober 2026)
- Code du travail numérique : article R4323-78, vide de 20 cm entre plancher et ouvrage (version du 1er mai 2008) (gelezen 25 oktober 2026)
- TRBS 2121 Teil 1, Abschnitt 4, Nr. 4.2.1 und 4.3.1 (BGN Branchenwissen) (gelezen 24 oktober 2026)
- Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401: rozporządzenie w sprawie bhp podczas wykonywania robót budowlanych, § 115 (ELI, pdf) (gelezen 24 oktober 2026)
- 29 CFR 1926.451 General requirements for scaffolds, paragraph (b)(3) (LII, Cornell) (gelezen 24 oktober 2026)
- Bundesverband Gerüstbau u. a.: Fachinformation Gerüste für Arbeiten an Fassaden mit WDVS (September 2020, pdf) (gelezen 24 oktober 2026)
- Alutec: Brukerveiledning JAMAX stillassystemer, 4. utgave rev. 2 (pdf), kap. 2.5, 6.2 og 8.1 (gelezen 24 oktober 2026)