ScaFixBezpieczeństwo
Rusztowanie przy wietrze, śniegu i mrozie
Zimą przychodzą podmuchy, które najmocniej obciążają rusztowanie, śnieg, który zalega na pomostach, i odwilż, która rozmiękcza grunt pod podstawkami. Poniżej polskie przepisy, granice z instrukcji producentów z numerami stron i to, co zmienia siatka albo plandeka.
Autor: Ole Emil Frikstad Urstad · Jak liczymy ·
Przy jakim wietrze nie wolno pracować na rusztowaniu?
Przy wietrze o prędkości przekraczającej 10 m/s montaż, eksploatacja i demontaż rusztowań są zabronione, podobnie w czasie burzy, gęstej mgły, opadów deszczu i śniegu oraz gołoledzi (§ 123, Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401). Po silnym wietrze rusztowanie sprawdza kierownik budowy lub uprawniona osoba (§ 127). Instrukcje producentów mogą podawać inne granice, ale polski przepis obowiązuje zawsze.
Co dokładnie mówi § 123?
Rozporządzenie w sprawie bhp podczas wykonywania robót budowlanych w § 123 zabrania montażu, eksploatacji i demontażu rusztowań o zmroku bez oświetlenia zapewniającego dobrą widoczność, w czasie gęstej mgły, opadów deszczu i śniegu oraz gołoledzi, a także w czasie burzy lub wiatru o prędkości przekraczającej 10 m/s. Rozporządzenie z 2001 r. o maszynach i urządzeniach do robót budowlanych (§ 22 ust. 2) zawiera ten sam zakaz dla montażu i demontażu; przepis z 2003 r. rozciąga go na samo użytkowanie.
Polska granica jest więc wyrażona w prędkości wiatru, a nie w porywach, i jest niższa niż w wielu instrukcjach producentów. Tam, gdzie instrukcja dopuszcza więcej, obowiązuje przepis.
Co podają instrukcje producentów?
| Dokument | Przerwanie pracy | Rusztowanie bez ludzi | Miejsce w dokumencie |
|---|---|---|---|
| Rozporządzenie z 2003 r. | Wiatr powyżej 10 m/s, burza, mgła, deszcz, śnieg, gołoledź | – | § 123 |
| Rusztowanie ramowe Jamax, instrukcja wyd. 4 rew. 2 (2025) | Ciśnienie prędkości 200 N/m², odpowiada porywom 17,9 m/s | Projektowane do 1 120 N/m²; powyżej odstęp kotew z 4 na 2 m | rozdz. 14.1 |
| Rusztowania przejezdne ALTRAD-Mostostal (instrukcja 2011) | Powyżej 6°B (12 m/s) przetoczyć w miejsce osłonięte albo rozebrać | Na koniec zmiany jak wyżej | instrukcja |
| Layher Blitz 70 stal, dopuszczenie Z-8.1-16.2 | – | Wiatr liczony ze współczynnikiem czasu stania 0,7, czyli najwyżej dwa lata | załącznik B.pdf) |
Obie granice producentów leżą powyżej 10 m/s, więc na polskiej budowie rozstrzyga § 123. Czas stania ma znaczenie przy długich robotach: rusztowanie stojące przez trzy zimy wychodzi poza założenie dopuszczenia i wymaga własnego sprawdzenia.
Jak czytać prognozę?
Prognozy podają wiatr średni i osobno porywy. Granica z § 123 dotyczy prędkości wiatru; granica Jamax jest podana jako poryw i porównuje się ją z prognozą porywów. Skala Beauforta według Met Office:
| Stopień | Wiatr średni | Zakres (m/s) |
|---|---|---|
| 4 | 7 m/s | 6–8 |
| 5 | 10 m/s | 9–11 |
| 6 | 12 m/s | 11–14 |
| 7 | 15 m/s | 14–17 |
Granica 10 m/s wypada więc w okolicach 5 stopnia Beauforta. Rusztowanie na odsłoniętym szczycie albo na narożniku wysokiego budynku dostaje więcej, niż mówi prognoza dla miejscowości.
Co sprawdzić po wichurze?
Rusztowanie sprawdza kierownik budowy lub uprawniona osoba za każdym razem po silnym wietrze, opadach i innych czynnikach stwarzających zagrożenie, po przerwach w pracy dłuższych niż 10 dni oraz okresowo, nie rzadziej niż raz w miesiącu (§ 127 ust. 1); zakres czynności określa instrukcja producenta lub projekt (ust. 2). Po wietrze zacznij od kotew, podstawek i wszystkiego, co jest osłonięte. Listę punktów zawiera odbiór rusztowania: protokół i lista kontrolna.
Co robią siatki i plandeki podczas wichury?
Zamieniają ażurową konstrukcję w żagiel. Jak bardzo rośnie siła na kotwę i jak zmienia się schemat, opisuje poradnik kotwienie rusztowań. Przy ulicach § 119 wymaga osłony z siatek, więc rusztowanie miejskie od początku liczy się z większym parciem wiatru. Luźny materiał wiatr zabiera pierwszy, dlatego po skończonej pracy na pomoście nie zostawia się materiałów (§ 124), a plandeki trzeba związać.
Ile śniegu uniesie pomost?
Śnieg to obciążenie jak każde inne, a obfity opad może przekroczyć dopuszczalne obciążenie pomostu z tablicy (§ 111). Niemiecka DGUV Information 201-011 uznaje obfity śnieg za zdarzenie wymagające nadzwyczajnego przeglądu właśnie wtedy, gdy ciężar śniegu przekracza dopuszczalne obciążenie użytkowe, a instrukcja HAKI (s. 41) każe zimą natychmiast usuwać śnieg i lód. W Polsce opady śniegu i gołoledź i tak wstrzymują użytkowanie (§ 123), a po nich przychodzi przegląd (§ 127). Śnieg zrzuca się w wydzielone miejsce, nigdy przez poręcz na chodnik.
Co dzieje się zimą z gruntem pod rusztowaniem?
Zamarznięty grunt wydaje się twardy jak beton, ale przy odwilży nie jest pewnym podłożem: przy zamarzaniu się podnosi, przy rozmarzaniu osiada, czasem tego samego dnia. Podstawki i podkłady trzeba sprawdzać przy każdej zmianie temperatury. Jamax ostrzega też, że błoto, śnieg albo lód mogą zatkać dolne końce rur ram; woda w środku zamarza i może rozsadzić rurę. Kolejność stawiania rusztowania opisuje montaż rusztowania.
ScaFix rozkłada przęsła, poziomy i punkty kotwienia rusztowania elewacyjnego w modelu 3D z wykazem elementów, zanim cokolwiek zostanie zamówione; nie liczy obciążenia wiatrem.
Informacja do planowania, nie zatwierdzenie konstrukcji. Granice wiatru i śniegu, schemat kotwienia i konfiguracje z osłoną wynikają z dokumentacji producenta albo projektu, § 123 rozporządzenia z 2003 r. obowiązuje zawsze, a po silnym wietrze rusztowanie sprawdza się przed ponownym użyciem (§ 127).
Najczęstsze pytania
Przy jakiej prędkości wiatru nie wolno pracować na rusztowaniu?
Powyżej 10 m/s (§ 123 rozporządzenia z 2003 r.). Zakaz obejmuje montaż, eksploatację i demontaż, a także pracę w czasie burzy, gęstej mgły, deszczu, śniegu i gołoledzi.
Czy po wichurze trzeba sprawdzić rusztowanie?
Tak. § 127 ust. 1 wymaga przeglądu przez kierownika budowy lub uprawnioną osobę po silnym wietrze, opadach i innych zagrożeniach, a także po przerwie dłuższej niż 10 dni.
Czy instrukcja producenta może dopuścić pracę przy silniejszym wietrze?
Może podawać wyższą granicę, na przykład porywy 17,9 m/s u Jamax, ale w Polsce obowiązuje § 123 i jego 10 m/s.
Czy można pracować na rusztowaniu w śniegu?
Nie w czasie opadów śniegu ani gołoledzi (§ 123). Po opadzie pomost trzeba odśnieżyć, a rusztowanie sprawdzić przed użyciem.
Czy zdejmować plandeki przed burzą?
Decyduje projektant albo wykonawca rusztowania, bo schemat kotwienia liczono dla konkretnej osłony. Luźne, łopoczące plandeki zawsze się zabezpiecza.
Źródła
Źródła pierwotne tego artykułu wraz z datą, w której je przeczytano.
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r. w sprawie bhp podczas wykonywania robót budowlanych, Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401 (ELI, pdf) (odczyt 24 października 2026)
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 20 września 2001 r., Dz.U. 2001 nr 118 poz. 1263 (ELI, pdf) (odczyt 24 października 2026)
- Jamax: instrukcja użytkowania, wyd. 4 rew. 2 (28 sierpnia 2025), rozdz. 2.7, 8.9, 13 i 14 (pdf, norw.) (odczyt 23 października 2026)
- ALTRAD-Mostostal: instrukcja montażu rusztowań przejezdnych (2011, pdf) (odczyt 23 października 2026)
- DIBt: dopuszczenie Z-8.1-16.2, Layher Blitz Gerüst 70 Stahl (2 stycznia 2025, pdf).pdf) (odczyt 23 października 2026)
- DGUV Information 201-011 (styczeń 2023, pdf, niem.) (odczyt 23 października 2026)
- HAKI Universal: instrukcja montażu (HAKI AB, 2021, pdf, szw.) (odczyt 23 października 2026)
- Met Office: The Beaufort wind force scale (odczyt 23 października 2026)