Rusztowanie Plettac: lista elementów na ścianę 10 m

Jak nazywają się elementy rusztowania Plettac?

Na budowie i w ofertach wypożyczalni te same części mają po kilka nazw. W tym artykule używamy następujących:

Niemieckie nazwy przydają się, bo podstawowym dokumentem technicznym systemu jest niemieckie dopuszczenie i niemiecki katalog producenta.

Jakie dopuszczenie obejmuje Plettac SL 70?

Rusztowanie elewacyjne plettac SL 70 firmy ALTRAD plettac assco GmbH z Plettenbergu ma niemieckie dopuszczenie ogólnobudowlane Z-8.1-29. Sam dokument pochodzi z 5 czerwca 2020 r. i na pierwszej stronie podaje ważność do 2 czerwca 2025 r., która już minęła. DIBt przedłużył go decyzją z 28 maja 2025 r., ważną od 3 czerwca 2025 r. do 3 czerwca 2030 r.; decyzja zmienia wymagania dotyczące produkcji, półzłączy, podstawek i rusztowań z plandekami, ale nie cytowane niżej zasady kotwienia, stężeń i narożników (DIBt, decyzja z 28 maja 2025 r..pdf)). System dopuszczono po raz pierwszy 30 września 1974 r. (DIBt Z-8.1-29.pdf)).

W konfiguracji standardowej dopuszczenie pozwala na przęsła do 3,0 m dla rusztowań roboczych do 3. klasy obciążenia, a najwyższy poziom może leżeć najwyżej 24 m nad terenem plus wysuw podstawki (Z-8.1-29, załącznik B, B.1.pdf)). Dokument dotyczy elementów tego producenta. Elementy sprzedawane jako „typu Plettac” przez innych wytwórców nie są nim objęte i powinny mieć własną dokumentację.

Katalog producenta podaje dopuszczone długości przęseł SL 70: 1,50, 2,00, 2,50 i 3,00 m, oraz pomosty w siedmiu długościach od 70 do 400 cm. Rama ma 74 cm szerokości, a użyteczna szerokość pomostu wynosi 650 mm (katalog plettac SL 70/100). Do cięższych robót przewidziano szersze SL 100 z osobnym dopuszczeniem Z-8.1-171 (szerokość systemowa 1,07 m, do 6. klasy obciążenia przy krótszych przęsłach). Więcej o klasach w artykule o klasach obciążenia rusztowań.

Ściana 10 m: jak ją podzielić na przęsła?

Trzy przęsła po 3,0 m dają tylko 9 m, cztery 12 m. Gdy w ScaFix wpisze się prostą ścianę o długości 10 m i wysokości 10 m, silnik wybiera cztery przęsła po 2,5 m, czyli dokładnie 10 m. Ten sam silnik, pomosty na 2,6, 4,6, 6,6 i 8,6 m:

Liczba sztuk jest prawie taka sama, bo obie wersje mają pięć ciągów ram; różnią się długością pomostów, poręczy i krawężników (2,5 m zamiast 3,0 m) oraz rozkładem kotew. Jeśli ściana ma dokładnie 10 m, warto dodać jeszcze krótkie przęsło na końcu, żeby rusztowanie wychodziło poza narożnik i dało się pracować przy krawędzi elewacji z pomostu.

Dłuższa wersja 12 m nie pokrywa się z gotowymi zestawami i dobrze pokazuje, jak rosną kotwy i stężenia. Dla porównania, w tym samym silniku trzy przęsła po 3,0 m przy 10 m wysokości (9 m długości) to 118 elementów na 86 m², a przy 6 m wysokości 73 elementy na 50 m². Gotowe zestawy 2 × 4, 4 × 4, 4 × 6 i 8 × 8 przęseł mają własne strony, na przykład Plettac 12 × 4 m i Plettac 24 × 8 m.

Obliczony wykaz elementów: cztery przęsła po 3,0 m

Wykaz poniżej pokazuje wersję 12 m; silnik w tym zestawieniu zawsze używa najdłuższego przęsła systemu.

Wykaz elementów: Plettac SL 70/100, 12 m × 10 m

Jedna prosta ściana, 12 m długości i 10 m wysokości, w 4 przęsłach (4 × 3 m), szerokość 0,73 m, pomosty na 2,6 m, 4,6 m, 6,6 m, 8,6 m m: 115 m² rusztowania i 138 elementów łącznie, obliczone silnikiem ScaFix.

Stały przykład z silnika aplikacji: bez narożników, otworów, osłon, wyciągu i konsol. Decyduje instrukcja producenta; to planowanie, nie obliczenia statyczne.

Co oznacza każda pozycja?

Ramy

Dwadzieścia ram 2 m: pięć ciągów ram razy cztery poziomy. Najwyższy poziom zamykają dwie ramy 1 m i trzy słupki poręczy, tak żeby nad pomostem na 8,6 m stała poręcz. Elementy Plettac łączy się samozabezpieczającymi zatyczkami uchylnymi, dlatego w wykazie nie ma klinów ani śrub (katalog).

Pomosty

Szesnaście pomostów: cztery przęsła na czterech poziomach. Cztery z nich to pomosty z włazem i drabinką, po jednym na poziom, ustawione jeden nad drugim w tym samym przęśle. Silnik liczy jeden pomost na przęsło; w SL 70 mogą to być dwa elementy po 32 cm obok siebie albo jeden pomost 65 cm. Przy pomostach 32 cm liczbę sztuk trzeba podwoić.

Poręcze i krawężniki

Dwadzieścia poręczy: cztery przęsła na czterech poziomach z pomostami daje szesnaście, do tego rząd w najniższym polu pod pierwszym pomostem (własna zasada usztywnienia ScaFix). Szesnaście krawężników, po jednym na przęsło i poziom. Według komentarza PIP balustrada składa się z poręczy na wysokości 1,1 m (w rusztowaniach systemowych dopuszcza się 1,0 m), krawężnika o wysokości 0,15 m i poręczy pośredniej, a od strony ściany jest potrzebna, gdy rusztowanie stoi dalej niż 0,2 m od niej (PIP, lista kontrolna, rozdz. V).

Stężenia

Cztery stężenia, po jednym na poziom. Dopuszczenie wymaga stężenia zewnętrznej płaszczyzny diagonalami, przy czym na jedną diagonalę może przypadać najwyżej pięć przęseł (Z-8.1-29, załącznik B.pdf)). Komentarz PIP, powołując się na Polskie Normy, zaleca co najmniej dwa stężenia na każdej kondygnacji rusztowania elewacyjnego i odstęp między polami stężeń nie większy niż 10 m (PIP, lista kontrolna, rozdz. V). Wykaz ma jedno stężenie na poziom, więc sprawdź instrukcję producenta i projekt rusztowania, zanim zamówisz.

Poręcze czołowe

Osiem barierek końcowych zamyka oba końce na czterech poziomach.

Kotwy

Osiemnaście kotew, osiemnaście mocowań i trzy złącza krzyżowe. Dopuszczenie przewiduje trzy układy kotwienia: 8 m przestawiony, 4 m ciągły i 2 m. W układzie przestawionym każdy ciąg ram kotwi się co 8 m z przesunięciem sąsiednich ciągów o 4 m, skrajne ciągi i oba ciągi przy wewnętrznym pionie komunikacyjnym co 4 m, a na najwyższym poziomie każdy stojak. Kotwy mocuje się tylko do wewnętrznego stojaka, w węźle, z odchyłką do 30 cm, jeśli rusztowanie nie jest okryte plandeką (Z-8.1-29, B.5.pdf)). Złącza krzyżowe należą do dodatkowych rur, które dopuszczenie wymaga pod kotwą trójkątną na ramie skrajnej i obok pionu z drabinką. Na krótszej ścianie z trzema przęsłami silnik wylicza ich aż dziewięć, bo końce i pion komunikacyjny leżą blisko siebie.

Dla porównania z polskimi wymaganiami minimalnymi: komentarz PIP zaczyna od tego, że rozmieszczenie stężeń i kotew jest określone w instrukcji producenta rusztowania i tych zaleceń należy przestrzegać. Jako minimum podaje kotwy co 4–5 m w poziomie i 4–6 m w pionie, tak aby jedno zakotwienie przypadało na 16–30 m². Tu wychodzi jedna kotwa na około 6,4 m² (115 m² na 18 kotew), czyli gęściej niż to minimum.

Podstawki śrubowe

Dziesięć podstawek, po dwie na ciąg ram. Podkłady pod nie zależą od gruntu i nie są liczone; PIP przypomina, że stopy stojaków ustawionych prostopadle do budynku powinny stać na jednym wspólnym, wytrzymałym podkładzie.

Co dokładają polskie przepisy?

Rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401) ustala kilka zasad, których wykaz elementów nie pokaże (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401):

• § 113: najdalsze stanowisko pracy może być najwyżej 20 m od pionu komunikacyjnego, a piony najwyżej 40 m od siebie. Na ścianie 12 m wystarcza jeden pion.
• § 115: liczbę i rozmieszczenie kotew określa projekt lub dokumentacja producenta; składowa pozioma jednego zamocowania nie powinna być mniejsza niż 2,5 kN; konstrukcja nie powinna wystawać ponad najwyższą linię kotew więcej niż 3 m, a pomost roboczy nie wyżej niż 1,5 m ponad nią.
• § 117: rusztowanie z elementów metalowych powinno być uziemione i mieć instalację piorunochronną. Uziomów nie ma w wykazie.
• § 123: montaż, eksploatacja i demontaż rusztowań są zabronione m.in. w czasie burzy lub wiatru o prędkości przekraczającej 10 m/s.
• § 127: rusztowanie sprawdza się po silnym wietrze, opadach, przerwach dłuższych niż 10 dni i okresowo, nie rzadziej niż raz w miesiącu.

Montować rusztowania metalowe mogą według PIP tylko osoby z książeczką montażysty wydaną przez Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego, dziś Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego, a przed dopuszczeniem do pracy rusztowanie odbiera kierownik budowy lub osoba z uprawnieniami budowlanymi, wpisem do dziennika budowy lub protokołem (PIP, lista kontrolna). Jak wygląda taki protokół, opisujemy w artykule o odbiorze rusztowania.

Czego nie ma w wykazie?

• Narożniki. Narożniki wykonuje się według załącznika C, s. 35 dopuszczenia; w jednej z wersji trzeba dodać osłony szczelin, a w narożnikach wewnętrznych obowiązują zasady zabezpieczenia przed podrywaniem przez wiatr (Z-8.1-29, B.10.pdf)). Katalog oferuje pomost narożny SL do narożników do 45° (katalog).
• Siatki i plandeki. Zwiększają siły od wiatru, więc wymagają gęstszego kotwienia; PIP wprost zaleca dodatkowe kotwy przy osiatkowaniu.
• Wysięgniki i daszki ochronne. Rusztowanie przy drodze lub chodniku powinno mieć daszki ochronne i osłonę z siatek (§ 119 rozporządzenia).
• Transport, podkłady, uziemienie i tablica informacyjna z wykonawcą montażu i dopuszczalnym obciążeniem (§ 111).

Cały system w 3D na przykładowym domu pokazuje strona Plettac SL, a elementy rusztowania objaśniają każdą część. ScaFix to narzędzie do planowania, które z wymiarów ścian albo rysunku PDF tworzy model 3D rusztowania i wykaz elementów dla wielu systemów; nie zastępuje obliczeń statycznych.

To informacje do planowania, nie obliczenia statyczne ani zatwierdzenie konstrukcji. Decydują instrukcja montażu producenta, dopuszczenie Z-8.1-29 w aktualnym brzmieniu i polskie przepisy, w tym Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401; przed użyciem rusztowanie musi odebrać osoba z uprawnieniami.

Najczęstsze pytania

Źródła

Źródła pierwotne tego artykułu wraz z datą, w której je przeczytano.

• DIBt Z-8.1-29: Gerüstsystem PLETTAC SL 70 (5 czerwca 2020).pdf) (odczyt 23 października 2026)
• Katalog Fassadengerüst plettac SL 70/100 (kopia Ramirent) (odczyt 23 października 2026)
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r., Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401 (odczyt 23 października 2026)
• PIP: Bezpiecznie i zgodnie z prawem. Lista kontrolna z komentarzem (2021) (odczyt 23 października 2026)
• DIBt Z-8.1-171: Fassadengerüst plettac SL 100 (11 marca 2019).pdf) (odczyt 23 października 2026)
• DIBt Z-8.1-29: decyzja o zmianie i przedłużeniu z 28 maja 2025 r..pdf) (odczyt 23 października 2026)